We zijn een ambitieuze renovatie gestart op het domein om de infrastructuur in lijn te brengen met onze agro-ecologische missie. Omdat de bouwsector tegenwoordig een van de belangrijkste bijdragers is aan de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, telt elke keuze in een bouw- of renovatieproces.

Volgens het Global Status Report for Buildings and Construction van het United Nations Environment Programme, zijn gebouwen en hun constructie verantwoordelijk voor 37% van de wereldwijde CO₂-uitstoot gerelateerd aan energie. Met andere woorden, elke beslissing om te bouwen, slopen, isoleren of een materiaal te kiezen, gaat veel verder dan enkel een budget: het heeft een langdurige impact op het milieu.

Renovatie wordt zo een belangrijke strategische hefboom: het behoud het al geïnvesteerde koolstofkapitaal in een bestaand gebouw en het beperken van de nood aan nieuwe grondstoffen. Bovendien geeft een renovatieproces erfgoed een nieuwe betekenis in het licht van hedendaagse noden.

Vanuit dit perspectief wordt elke architecturale beslissing een duurzame verbintenis. Dit is precies de aanpak die de transformatie van Domaine de Graux heeft geleid. In dit artikel ontdek je hoe deze overwegingen concreet zijn toegepast in de werkzaamheden.

Een herbestemming gedragen door een duidelijke visie

De renovatiewerken op het domein werden vooral ondernomen om onze infrastructuur te herdenken in functie van onze missie: de principes van agro-ecologie delen en iedereen inspireren om deel te nemen aan de transitie.

Deze renovatie moet van Domaine de Graux een echte plek van onderdompeling, opleiding en inspiratie maken, waar architectuur, materialen, gebruik en landschap onze visie volledig belichamen.

Concreet omvat deze transformatie de creatie van:

• Een educatief centrum van 200 m² voor kinderen en interactieve workshops gewijd aan duurzame landbouw.
• Een flexibele evenementenruimte met een grote zaal voor maximaal 500 personen.
• Accommodatie ter plaatse met 35 kamers voor maximaal 70 personen.
• Twee gastenverblijven met privékeukens en woonruimtes
• Een ultralokaal restaurant, exclusief voor gasten, waar verantwoord wordt gekookt met producten van de boerderij en lokale producenten.
• Twee interactieve kookateliers voor fermentatie, natuurlijke conservering en levende keuken
• Een lokale voedselverwerkingswerkplaats voor het produceren van kruidenthee, jam en conserven via een 100% lokale en ambachtelijke keten.
• Een landbouwmuseum om de geschiedenis van landbouwpraktijken en het potentieel van agro-ecologie te verkennen.
• Een artistiek en educatief pad dat natuur, kunst en kennisdeling combineert om zowel kinderen als volwassenen te betoveren.

Gezien de missie van het domein konden deze werkzaamheden alleen worden uitgevoerd met een duurzame en coherente aanpak

“Ons doel is om naar voorbeeldigheid te streven. We beweren niet perfect te zijn, maar we wilden bij elke fase van het project zoveel mogelijk duurzame keuzes integreren, terwijl we trouw blijven aan onze waarden,”

legt Marie Delvaulx, General Manager van Domaine de Graux, uit.

Renoveren: een technische en strategische uitdaging

Hoewel renovatie een sterk ecologisch gebaar is, is het paradoxaal genoeg vaak complexer dan nieuwbouw. Zoals het architectenbureau OOO opmerkt: “Renovatie betekent werken met een bestaande constructie waarvan niet altijd alle technische, structurele of materiaalkundige beperkingen bekend zijn. Duurzame oplossingen integreren terwijl het bestaande wordt gerespecteerd, vereist een delicate balans tussen prestaties, comfort en erfgoedbehoud.”

In tegenstelling tot nieuwbouw, waar de meest ambitieuze energie- en milieu-standaarden vanaf het begin kunnen worden geïntegreerd, vereist renovatie dat men rekening houdt met bestaande muren, oude structuren, regelgeving en soms onverwachte technische problemen.

Deze complexiteit bracht ons ertoe onze aanpak rigoureus te structureren: voorafgaande analyses, prioriteiten stellen, duidelijke scheiding tussen “must-have” en “nice-to-have,” gekoppeld aan budget, planning en ecologische vereisten. Met andere woorden, we moesten voortdurend een balans vinden tussen milieudoelstellingen, technische haalbaarheid en economische levensvatbaarheid.

Dit beslissingskader heeft ons geholpen koers te houden. In de afwerkingsfase voldoet 78% van de gebruikte materialen aan ecologische criteria.

Sommige bio-gebaseerde of hergebruikte oplossingen konden niet worden toegepast vanwege brandveiligheidsnormen of specifieke regelgeving. Andere keuzes zouden te hoge extra kosten met zich meebrengen. Het ging niet om een project met onbeperkte middelen, maar om een echte werf waar elke geïnvesteerde euro verantwoord moest blijven.

Een belangrijke les schuilt precies hierin: duurzaamheid kondig je niet af, je bouwt ze stap voor stap op via doordachte en verantwoordelijke keuzes. Bijvoorbeeld, betere isolatie vermindert de omvang van technische installaties en op termijn de energiekosten. Sommige ecologische opties vergen een hogere initiële investering maar genereren op lange termijn aanzienlijke besparingen. De vraag gaat dus niet alleen over de initiële kosten van de werkzaamheden, maar over de totale levenscycluskosten van het gebouw.

De waardeketen uitdagen

Een andere belangrijke les betreft de waardeketen. De markt voor duurzame bouw is in transitie en niet alle bedrijven zijn vanzelfsprekend afgestemd op hoge ecologische standaarden. “Zonder voortdurende vraagstelling en verificatie zouden veel actoren vanzelf de gebruikelijke oplossingen hebben voorgesteld, vaak de eenvoudigste of goedkoopste op korte termijn,” merkt Marie Delvaulx op.

De rol van de opdrachtgever en de architecten wordt dan centraal: uitdagen, herkomst van materialen opvragen, certificeringen controleren, Europese ketens verkiezen, lokale bedrijven bevoordelen, hergebruikmogelijkheden onderzoeken, materialen vergelijken op CO₂-impact en duurzaamheid. Een proactieve houding die de werf verandert in een collectieve leeromgeving en geleidelijk de praktijk helpt evolueren.

—-

Dit artikel opent een reeks die gewijd is aan de renovatie van Domaine de Graux. In de komende edities zullen we in meer detail documenteren welke keuzes zijn gemaakt, welke beperkingen we tegenkwamen, welke technische oplossingen werden toegepast en welke afwegingen werden gemaakt.

Ons doel is dubbel: onze aanpak volledig transparant delen en elk bedrijf, organisatie of individu inspireren die renovatiewerkzaamheden op een duurzamere manier willen uitvoeren. Want voorbij ons eigen project zijn we ervan overtuigd dat elke werf een hefboom voor transformatie kan worden.