De mooie dagen zijn aangebroken en dat is voelbaar op Domaine de Graux. De kuddes keren langzaam terug naar de weiden na een winter onder de schutting, de moestuin draait op volle toeren en het domein komt zachtjes weer tot leven in het ritme van de seizoenen. Een prachtige periode lonkt.
In het hart van de moestuin
De lente is het seizoen van romanesco, mesclun en radijzen. Tegelijk planten we ook kleinere hoeveelheden venkel, aubergines, paprika’s, bonen, sla, koolrabi, snijbiet en lente-uitjes om ze in de zomer te telen.
De bodem verbetert jaar na jaar, en dat is zichtbaar. Vergeleken met de nieuw uitgebreide teeltzone, waar de bodem nog steeds compact is, vertoont het oudere deel van de moestuin merkbaar betere kwaliteit. Een duidelijk teken dat bodemstructuur, porositeit en biologische activiteit met de tijd verbeteren.
Om de bedden voor te bereiden en tegelijk het bodemleven te beschermen, blijft de methode dezelfde. We wachten tot de grond goed uitgedroogd is na de winter, vervolgens gebruiken we de woelvork om de aarde los te maken zonder ze om te keren. We voegen ook compost toe om de micro-organismen te voeden, de textuur te verlichten en het watervasthoudend vermogen te verbeteren, en we sluiten af met een lichte passage van de rotorkopeg over de bovenste centimeters.
Met het oog op de IJsheiligen blijven we voorzichtig: de eerste kwetsbare groenten gaan begin april de serre in en we wachten tot halverwege de lente om buiten te planten. Afdekdoeken staan klaar voor het geval er een koudeprik komt. Deze P19-afdekdoeken* zorgen voor enkele graden extra en beperken de impact van de wind. Ze vragen wel meer werk, omdat je eerst bogen moet plaatsen om daarna de doeken aan te brengen. Ook moeten er verzwaringszakken worden gelegd om te voorkomen dat ze opwaaien of verschuiven. Vanaf maart-april worden de meer resistente rassen in volle grond geplant.
Zomergroenten zoals tomaten en komkommer worden in de serre geplant, de courgettes buiten, maar daarvoor wachten we tot 15 mei.
*Gewicht per m²: 19 g/m²
Onderhoud en voorbereiding van de weiden
Voordat de koeien de weiden weer opzoeken, neemt Astrid, samen met het team van André, de tijd om de omheiningen en weiden te controleren en na te gaan of alles in orde is na de winter. Het is ook het juiste moment om het tuingereedschap boven te halen en de weilanden voor te bereiden op de lente: het team egt de percelen en egaliseert de velden, vooral daar waar mollen voor hopen hebben gezorgd. Die oneffenheden kunnen gevaarlijk zijn voor landbouwmachines en voor de poten van de dieren. Bovendien belemmeren ze een gezonde grasgroei. Grondig werk nu zorgt voor voedzamer gras voor het hele jaar.
De terugkeer naar de weide
De terugkeer verloopt geleidelijk en zachtjes, voordat de rotatiecyclus zijn natuurlijke ritme hervat.
Galopperen, rusten onder de fruitbomen, natuurlijk gedrag dat terugkomt… de terugkeer naar de weide is zo’n moment dat alle inspanningen van de winter beloont. Astrid blijft de tijd nemen om elk dier te begroeten, gewoontes te observeren en kleine eigenaardigheden te noteren. Een band die seizoen na seizoen groeit.
Tussen winter en lente doorloopt het lichaam van de koeien een echte overgang. Vers gras brengt een golf van nieuwe energie mee, en het lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen.
Astrid bereidt graag haar eigen natuurlijke mengsels — om de immuniteit te ondersteunen, de spijsvertering te bevorderen en de seizoensovergang te vergemakkelijken. Ze plaatst verschillende emmers in de weide, elk met een ander recept: combinaties van mineralen, sporenelementen en gedroogde kruiden, gekozen op basis van wat op dit moment van het jaar het meest nuttig lijkt. Ze bereidt deze mengsels zelf om de metabole signalen van de koeien op te volgen en hun meest urgente gezondheidsnoden te identificeren. Vervolgens observeert ze.
De laatste snoeibeurt in de boomgaard
De lente kondigt zich al in maart aan, en in de boomgaard stijgt het sap en vormen zich de knoppen. De eerste bloesems van de pruimen- en kersenbomen hebben hun schoonheid al getoond in de boomgaard.
Eind februari, begin maart is het allerlaatste moment om de appel- en perenbomen te snoeien vóór ze uitlopen.
Hier snoeien we volgens de techniek van de centrale as. Eenvoudig gezegd: zodra de boom gevormd is, voeren we een lichte snoei uit die de boom begeleidt naar een meer natuurlijke groeivorm, met als doel de fruitproductie te optimaliseren met respect voor de natuurlijke groei. Zorg dragen voor de gezondheid van de bomen zorgt voor een goede lucht- en lichtcirculatie.
De beschermingen rond de stammen worden ook gecontroleerd: zijn ze breed genoeg? Beschadigen ze de schors niet? Bieden ze nog voldoende weerstand tegen de Angus-runderen?
Daarna wieden we rond de stam, maken we een ronde door de boomgaard om de gezondheidstoestand van de bomen te beoordelen. En we hopen dat het niet te laat gaat vriezen.
Aan het einde van de winter hebben we ook nieuwe nestkastjes geplaatst en degene die wat onderhoud nodig hadden gerepareerd
Het beschermen van de wilde fauna
Om de wilde fauna (inclusief insecten en bestuivers) te behouden en te bevorderen, werden binnen ons biotoop verschillende maatregelen genomen: onderhoud van de vijvers, aanleg van grasstroken in de teeltzones en aanplant van hagen. Deze zones vormen voedsel- en schuilplaatsen voor de lokale fauna. Hoewel de positieve effecten zich vooral op lange termijn laten voelen, dragen ze nu al bij aan een rijkere biodiversiteit van ons hele ecosysteem.
Volgens de Staat van het Waalse Leefmilieu vertoont bijna 40% van de habitattypes in het Waalse Gewest al een verbeterende trend. Onze verschillende initiatieven dragen rechtstreeks bij aan deze evolutie door de biodiversiteit en de kwaliteit van de ecosystemen te ondersteunen.
Amaury en Claude, de jachtopzieners van het domein, voeren regelmatige fauna-opvolging uit door de dierpopulaties te schatten in verhouding tot het totale landoppervlak. Zo kunnen ze de evolutie van de wilde fauna over het hele domein in kaart brengen.
De lente is het levendigste seizoen — de tijd van paren, nestelen, baren en uitbroeden. Dieren zijn veel actiever dan in de winter, aangetrokken door de terugkeer van voedsel. Geboortes vinden plaats van maart tot mei, met reekalveren die iets later arriveren, rond half mei. Ook de hazenmannetjes boksen weer, de fazanten baltsen en de eerste eendenkuikens piepen uit hun ei.
Dit jaar is hun gedrag grotendeels gelijk aan vorig jaar, behalve dat ze zich verder verwijderen van werkzones op zoek naar rust.
Deze waarnemingen bevestigen de positieve effecten van de agro-ecologie op de wilde fauna: een aanpak die biodiversiteit centraal stelt in het beheer van het domein.
In 2024 konden we, op het moment van de maaibeurt — die bijzonder kritisch is voor jonge dieren — een reekalf en een reebok redden, dankzij de vereniging Sauvons Bambi België. Deze natuurliefhebbers bieden hun diensten vrijwillig aan landbouwers en gemeenten aan. Met behulp van een drone uitgerust met een thermische camera kunnen ze zowel herten als grondbroedende vogels opsporen. Dankzij de vrijwilligers heeft de vereniging in 2023 in België 834 reekalveren kunnen redden. Op Domaine de Graux zal deze interventie vóór elke maaibeurt worden herhaald.
Onderhoud op het Domaine
Elk jaar is het ritueel hetzelfde. Ook dit seizoen neemt André met zijn team het onderhoud van het Domaine op zich.
Een van de taken is het nauwkeurig observeren van de bomen. Wanneer een dode boom wordt geveld om meer licht vrij te maken voor de omliggende bomen, gaat er niets verloren. De takken worden vervolgens door de hakselaar gehaald en omgezet in houtsnippers, die worden gebruikt in de moestuin, op de velden of voor de dieren.
De paden worden ook geïnspecteerd na de winter. Kuilen worden opgespoord en gedicht naarmate ze worden gevonden. De gebouwen worden evenmin vergeten — kroonlijsten, dakpannen, opgehoopte bladeren… alles wordt nagekeken zodat we het nieuwe seizoen met een frisse start kunnen beginne
Ten slotte worden ook de vijvers gecontroleerd om verstoppingen of ophopingen te vermijden, en worden de sloten schoongemaakt.
